Nedir?
Ağzınızdaki bakteriler şekeri işlerken asit üretir. Bu asit mineden mineral çözer. Tükürük gün boyu bu minerali geri koymaya çalışır; çözülme geri koymayı aştığında yüzeyde önce beyaz bir leke, sonra kaviteye dönüşen bir boşluk oluşur.
Kritik nokta şu: beyaz leke aşamasında süreç hâlâ geri döndürülebilir; flor ve beslenme düzeniyle mine yeniden mineralize olabilir. Kavite oluştuktan sonra ise geri dönüş yoktur, dolgu gerekir. Ağrı ise en geç gelen belirtidir; ağrıyan çürük genellikle sinire ulaşmıştır.
Belirtiler
Bu belirtilerin hepsinin birden görülmesi gerekmez.
Neden olur?
- 01
Şekerin sıklığı, miktarı değil
Gün içinde altı kez atıştırmak, aynı miktarı tek seferde yemekten çok daha zararlıdır; her seferinde ağız yeniden asitlenir.
- 02
Ara yüzlerin temizlenmemesi
Yetişkinlerde çürüklerin büyük bölümü, fırçanın hiç ulaşamadığı diş aralarında başlar.
- 03
Ağız kuruluğu
Tükürük ağzın doğal tampon sistemidir. Bazı ilaçlar tükürüğü azaltarak çürük riskini birkaç kat artırır.
Nasıl ilerler?
- 1
Beyaz leke
Mine mineral kaybediyor ama yüzey bütün. Flor ile geri döndürülebilir.
- 2
Mine çürüğü
Yüzey çöktü, kavite oluştu. Ağrı yok ama dolgu gerekir.
- 3
Dentin çürüğü
Çürük mine altındaki yumuşak dokuya ulaştı. Hassasiyet başlar, ilerleme hızlanır.
- 4
Sinire ulaşma
Zonklayan ağrı. Artık dolgu yetmez; kanal tedavisi gündeme gelir.
Nasıl tedavi edilir?
Beyaz leke aşamasında tedavi flor verniği ve beslenme düzenlemesidir; hiçbir şey kesilmez. Kavite oluşmuşsa çürük dokusu temizlenir ve boşluk kompozit dolgu ile kapatılır; işlem tek seansta biter.
Çürük sinire ulaştıysa kanal tedavisi gerekir; madde kaybı fazlaysa diş sonrasında kaplama ile korunur. Bu yüzden altı aylık kontroller sadece formalite değildir; aradaki fark bir dolgu ile bir kaplama arasındaki farktır.
Nasıl önlenir?
- Şekerli ve asitli içecekleri öğün aralarına yaymak yerine öğünle birlikte tüketin
- Florlu diş macunu kullanın ve fırçalamadan sonra ağzınızı suyla çalkalamayın; floru bırakın
- Günde bir kez diş ipi veya ara yüz fırçası; çürüklerin çoğu oradan başlar
- Altı ayda bir kontrol; çürük ağrı vermeden önce yalnızca muayenede görülür
Sık sorulan sorular
- Ağrımayan çürük tedavi edilmeli mi?
- Evet, hatta asıl o zaman edilmelidir. Ağrı, çürüğün sinire ulaştığının işaretidir; ağrısız dönemde tedavi çok daha basit ve ucuzdur.
- Çürük kendiliğinden durur mu?
- Yalnızca beyaz leke aşamasında ve ancak koşullar değişirse. Kavite oluştuktan sonra kendiliğinden durmaz, temizlenmesi gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.