Nedir?
Çatlaklar dişin uzun eksenine paralel ilerler. Röntgen ışını da aynı düzlemden geçtiği için çatlak çoğu zaman görüntüye yansımaz. Teşhis bu yüzden belirtiye ve klinik testlere dayanır.
Ayırt edici bulgu, ağrının ısırırken değil ısırmayı bıraktığınız anda gelmesidir. Isırma çatlağın iki parçasını ayırır, bırakınca geri kapanır ve dentin kanalcıklarındaki bu ani hareket sinir uyarısına dönüşür.
Belirtiler
Bu belirtilerin hepsinin birden görülmesi gerekmez.
Neden olur?
- 01
Diş sıkma ve gıcırdatma
Yıllara yayılan kuvvet, mineyi yormaktan öte mikro çatlaklar üretir ve bunlar zamanla derinleşir.
- 02
Büyük eski dolgular
Geniş bir dolgu dişin kendi duvarlarını inceltir; kalan duvarlar çiğneme kuvvetiyle esner ve çatlar.
- 03
Sert bir şeye ani ısırma
Zeytin çekirdeği, buz veya beklenmedik bir kemik parçası tek seferde çatlak başlatabilir.
- 04
Kanal tedavisi görmüş diş
Canlılığını yitirmiş diş daha kırılgandır; koruyucu bir restorasyonla kaplanmadığında çatlama riski belirgin artar.
Nasıl ilerler?
- Evre 1
Mine ve dentinde
Diş kron ile korunarak kurtarılabilir; pulpaya dokunulmaz.
- Evre 2
Pulpaya ulaşmış
Önce kanal tedavisi, ardından koruyucu restorasyon gerekir.
- Evre 3
Kök boyunca dikey
Diş genellikle kurtarılamaz; çekim gündeme gelir.
Nasıl tedavi edilir?
Yüzeysel mine çatlakları çoğu zaman tedavi gerektirmez, izlenir. Dentine uzanan çatlaklarda dişin bütünlüğünü koruyan bir restorasyon, genellikle kron veya onlay uygulanır; amaç tüberküllerin ayrılmasını engellemektir.
Teşhis için ısırma testi, transillüminasyon ve boyama kullanılır. Bazı çatlaklar ancak mevcut dolgu söküldükten sonra görülebilir; bu yüzden tanı bazen tedavinin ilk adımıyla birlikte netleşir.
- Isırınca gelen ağrının her ısırışta tekrarlamaya başlaması
- Kendiliğinden başlayan, gece artan ağrı
- Diş etinde şişlik veya akıntı
- Dişte gözle görülür ayrılma
Nasıl önlenir?
- Diş sıkıyorsanız gece plağı kullanın; kuvvet dağıtılmazsa yeni yapılan iş de çatlar
- Kanal tedavisi görmüş arka dişleri koruyucu restorasyonla kaplatın
- Buz, sert çekirdek ve kemikli lokmalarda dikkatli olun
Sık sorulan sorular
- Çatlak diş kendiliğinden iyileşir mi?
- Hayır. Mine ve dentin çatlağı kapatacak biçimde yenilenmez. Amaç çatlağı iyileştirmek değil, ilerlemesini durduracak biçimde dişi desteklemektir.
- Her çatlak diş çekilir mi?
- Hayır, çoğu kurtarılabilir. Çekim genellikle çatlağın kök boyunca dikey ilerlediği durumlarda gündeme gelir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel muayenenin yerini tutmaz. Belirtiler birden fazla hastalıkta ortak olabilir; teşhis yalnızca klinik muayene ile konur.